Hakemlikte Psikolojik ve Fiziksel Hazırlık

FİZİKSEL HAZIRLIK
Hakemler uzatma periyotlarında büyük fiziksel gereksinimle karşı karşıya kalırlar. Ama farklı sporlar farklı fiziksel kondisyonlar gerektirir. Cimnas¬tik, yüzme ve kayak sporundaki kararlar fiziksel gereksinimlerden daha çok duygusal gereksinimleri açığa çıkartır. Aynı şekilde, tenis ve voleyboldaki sayı görevlilerinin işi fiziksel olarak gayretli bir performans gerektirmez. Buna zıt olarak, boks, güreş ve su topunda hakemlerin fiziksel gereksini¬mi artmaktadır.

Bu sporlardaki hakemler hareketleri takip etmek için tam olarak ringin içinde, minderin üzerinde ve havuzun kenarında bulunurlar. Sarılmayı bırak, mindere yat gibi sözler söyler ve elle tutmaların doğru olup olmadığına karar verirler.
Basketbol, futbol, hokey ve amerikan futbolu gibi diğer sporlarda ha¬kemler sporcular gibi fiziksel olarak kondisyonlu olmalıdırlar. Bundan do¬layı her yıl sezon öncesi yapılan fiziksel sınavlar hakemler için gerekli olan fiziksel hazırlığın bir parçasıdır.Fiziksel Fitnes (Sağlık ve fiziksel uygunluk)
Hakemler iyi performans sergilemek için şu fiziksel fitnes unsurlarına ihti¬yaç duymaktadır: Aerobik dayanıklılık, anaerobik kapasite, kuvvet, esnek¬lik, hız ve koordinasyon (Lowson, 1976). Bu unsurların önemi, bazı özel spor branşlarında oyunun bölümlerindeki doğal becerileri belirtmesidir. Ancak, her ne spor hakemi olursanız olun, aşağıdaki fitnes unsurlarına sahip olmanız daha iyi performans göstermenizi sağlayacaktır.

Kardiyovasküler Dayanıklılık kalp ve dolaşım sisteminin kondis¬yonunu göstermektedir. Uzun, sürekli aerobik hareketler, yürü¬me, jogging, yüzme ve bisiklet gibi aktivitelerden oluşmaktadır. Kısa süreli ani hareketler, durup tekrar başlamalar, anaerobik kondisyon ile ilgilidir. Düz koşular, jogging, mesafeli sprint çalış¬maları ve yön değiştirerek yapılan çalışmalar bu tip fitnesı geliş¬tirici aktivitelerdir.
Kuvvet fitnesin önemli görünüşlerinden biridir. Mekik, barfiks ve belirli bir ağırlığın üzerinde yapılan ağırlık çalışmaları kuvvetini¬zi geliştirir ve dayanıklılık sağlar.
Esneklik eklemlerin hareketlilik derecesini artırır, muhtemel sa¬katlıkları azaltır ve kaslarınızın gerilimini azaltarak rahat kal¬manızı sağlar. Hareket derecenizi artırmak için kaslarınızı siste¬matik olarak gerdirmelisiniz. Fakat kasa güç harcatarak esneklik çalışması yaptırmamak gereklidir.
Gıda ve beslenme performans için fiziksel hazırlanmada önemli rol oynamaktadır. Ne zaman ne yemeniz ile ilgili olarak kesin bir fikir mevcut değildir. Ancak, dört temel yemek grubundan birçok besin maddesini yemeli ve kendiniz için müsabaka öncesi beslenme için en iyi zamanı tespit etmelisiniz.
Dinlenme veya uyuma etkili hakemlik için önemlidir. Dinlenme veya uyuma miktarı her ne kadar yüksek düzeyde kişisel özel¬liklere bağlı olsa da, bir antrenman programına veya yüksek şid¬detli spor aktivitelerine katılan kişilerin sedanter (düzenli spor yapmayanlar) bireylerden daha çok dinlenme ve uykuya ihtiyaç duydukları genel kuraldır.

Müsabaka Öncesi Isınma
Sağlıklı bir durumun oluşması için fitnesin bu beş alanına ilave olarak her zaman oyun öncesi bazı ısınma tiplerini birleştirmelisiniz. Soyunma odaları eklem ve kasları ısındırmak için uygun alanlardır. Isınma usulleriniz, yöneteceğiniz müsabakada size gerekli olan aktivitelere hazırlık için vücudunuzun forma girmesine yardımcı olur. Yapacağınız gerdirmelerin, özel vücut duruşunuza, gerekli yere koşma ve koşarken yön değiştirme gibi aktivitelere uygun olduğundan emin olun. Kendinizi fiziksel olarak nasıl hissederseniz, oyun sırasında zihinsel olarak da o şekilde fonksiyon göste¬receğinizi unutmayın.

PSİKOLOJİK HAZIRLIK
Zihinsel oyun öncesi rutinleriniz hakemlik performansınızda en önemli rolü oynar. Zihinsel hazırlık, konsantrasyon ve güven iyi hakemlik için çok önemlidir. Psikolojik rutinleriniz sizi rahat, alarm durumunda ve müsa¬bakanın başından sonuna kadar kontrollü yapmalıdır. Rutinlerinize ilave olarak hakemliğin aşağıdaki zihinsel durumları, psikolojik olarak yüksek düzeyde işlevselliğe ulaşmada ve onun devam etmesinde size yardımcı ola¬caktır.
Oyun stratejisi
Gidişat/Akış (Oyunun gidişatı ve akışı)
İmgeleme
Seçici dikkat

Bir sonraki yazımda psikolojik hazırlık için yukarıda belirtilen maddeleri açıklayacağım.
Yrd. Doç Dr. Rıdvan Ekmekçi